Foresight

Foresight to ogół działań zmierzających do wybrania korzystnej wizji przyszłości oraz wskazania dróg jej realizacji poprzez zastosowanie odpowiednich metod.

Foresight jest działaniem nastawionym na rozpoznanie przyszłości, zwykle w okresie długo - lub średnioterminowym. Działanie to zakłada zaangażowanie wielu uczestników wywodzących się z różnych środowisk, zainteresowanych przyszłością obszaru nauki lub techniki, którego dotyczy badanie.

Pojęcie foresight w języku angielskim oznacza „przewidywanie" i nie ma jednowyrazowego polskiego odpowiednika. Można je rozumieć jako spojrzenie lub sięgnięcie w przyszłość, przy czym nie chodzi tylko o prognozę, ale o możliwość wpływu na bieg wydarzeń. Ma on na celu wskazanie i ocenę przyszłych potrzeb, szans i zagrożeń związanych z rozwojem społecznym i gospodarczym oraz przygotowanie odpowiednich działań wyprzedzających z dziedziny nauki i techniki.

Istotą realizacji projektów typu foresight jest szeroki udział aktorów społecznych i przedstawicieli różnych środowisk co zapewnia merytorycznie poprawny opis problemów oraz kreowanie rozwiązań będących wynikiem konsensusu.

Foresight jest zatem raczej próbą tworzenia przyszłości, a nie jej przewidywania. Foresight nie zastępuje prognozowania, analizy przyszłości, czy też planowania strategicznego - każde z tych przedsięwzięć pełni oddzielną rolę, a w wielu przypadkach uzupełnia pozostałe.

 

Metody foresight:

W projekcie wykorzystane zostaną następujące metody foresight:

 

Analiza SWOT

Analiza SWOT jest analizą słabych i mocnych stron oraz szans i zagrożeń (ang. Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats analysis). Istota analizy sprowadza się do wskazania stanu danego obszaru nauki lub techniki, oraz określenie jak wpływają na region czynniki zewnętrzne i wewnętrzne. Słabe i mocne strony określane są w odniesieniu do czynników wewnętrznych, natomiast szanse i zagrożenia mają źródła poza badanym obszarem. Analiza SWOT jest jedną z metod analizy strategicznej wykorzystywaną często w początkowej fazie realizacji projektów foresightu.

 

Metoda STEEP

Analiza STEEP jest analizą grup zewnętrznych czynników rozwoju: Społecznych, Technologicznych, Ekonomicznych, Ekologicznych i Polityczno-prawnych.

Celem analizy będzie określenie atutów i słabości danego obszaru wobec szans i zagrożeń stawianych przez otoczenie. Zostaną wskazane czynniki społeczne, technologiczne, ekonomiczne, ekologiczne i polityczne wpływające na rozwój analizowanego obszaru. Wyniki analizy posłużą jako materiał zarówno do następnych analiz jak i do formułowania scenariuszy rozwoju dla danego obszaru tematycznego.

 

Metoda Delphi

Istota metody Delphi polega na pozyskiwaniu wiedzy od ekspertów poprzez serię pytań, przy czym odpowiedzi z poprzedniej tury pytań umożliwiają zawężenie obszaru pytań kolejnych.

Z technicznego punktu widzenia metoda Delphi polega na przeprowadzeniu kilkakrotnego ankietowania wybranej grupy ekspertów, którzy nie mogą się ze sobą w tej sprawie komunikować i naradzać. Eksperci powinni posiadać dużą wiedzę merytoryczną i doświadczenie w tematyce będącej przedmiotem ankiet, ale jednocześnie szeroki ogląd i doświadczenia w zakresie „oddziaływania" badanej dziedziny z szeroko rozumianym otoczeniem. Eksperci są anonimowi. Każdy z nich uzasadnia przedstawione wyniki. Po zebraniu wyników i przeprowadzeniu ich analizy, prowadzący projekt przygotowuje kolejną wersję ankiety - zawężającą i uściślającą obszar działania i rozsyła ją ponownie do tych samych ekspertów. Cykl ten jest powtarzany kilkakrotnie aż do wypracowania pewnej zgody pomiędzy ekspertami, dostatecznego zawężenia priorytetów i utworzenia spójnego obrazu rozwoju danej dziedziny.

 

Instytucja Zarządzająca

Obowiązki Instytucji Zarządzającej (IZ) Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (PO IG) zgodnie z ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju pełni minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego. Obecnie tę funkcję sprawuje Departament Zarządzania Programami Konkurencyjności i Innowacyjności w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego. Zgodnie z art. 60 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 IZ jest odpowiedzialna zarządzanie i wdrażanie PO IG zgodnie z zasadami prawidłowego zarządzania finansami.

 

Instytucja Pośrednicząca

Rolę Instytucji Pośredniczącej (IP) Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka dla osi priorytetowych 1 i 2 pełni minister właściwy ds. nauki. Obsługę Programu zapewnia Departament Funduszy Europejskich w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

 

Instytucja Wdrażająca

Za zgodą Instytucji Zarządzającej Instytucja Pośrednicząca może powierzyć Instytucji Wdrażającej (IW) realizację części swoich zadań.

Funkcję IW dla osi priorytetowej 1 PO IG: Poddziałania 1.1.1 „Projekty badawcze z wykorzystaniem metody foresight" pełni Ośrodek Przetwarzania Informacji w Warszawie.